Teknik Bilgiler


VİDA NEDİR VİDA TİPLERİ NEDİR?

VİDA NEDİR VİDA TİPLERİ NEDİR?
23 - Ocak - 2019

Bir silindir çubuğun etrafına sarılmış eğik düzlemden oluşur. Cisimleri birbirine tutturmak amacıyla kullanılır. Bir çivinin bir noktadan içeri girmesi için oldukça büyük bir kuvveti çekiçle uygulamak gerekir. Ama vidada çivideki kadar büyük kuvvete ihtiyaç olmaz. Çünkü vida eğik düzlem ile aynı prensiple çalışır. Yani etrafındaki vida adımları yolu uzattığı için yoldan kayba kuvvetten kazanca sebep olur. Vida üzerine uygulanan kuvvet, vida adımı boyunca içeri girmeyi sağlayan daha büyük bir kuvvete dönüşür. Vidalar ayrıca dönme hareketini ilerlemeye çevirmenin en kolay yoludur.

AVANTAJLAR
  • Oldukça güvenilir çalışma imkanı sunar
  • Defalarca sökülüp, takılabilir
  • Tamamen standartlaştırılmış olduğu için temini çok kolaydır
  • İmalatı kolay ve ucuzdur
  • Değiştirilmesi çok kolaydır
UYGULAMALAR
  • Makinaların montajında
  • Dişli kutularında
  • Yatakların ve makinaların temele bağlantılarında
  • •Boru flanşlarının, silindir kapaklarının bağlantısında
  • Çelik konstrüksiyonlarda
  • Ön gerilme temini gereken yerlerde (gergi cıvatası)
  • Yağ deliklerinin kapatılması (tapalar)
  • Aşınma ve boşluk ayarı gereken yerlerde (ayar cıvatası)
  • Küçük çevresel kuvvet ile büyük ön gerilme istenen yerlerde (mengene, vidalı pres, kriko vb)
  • Dönme hareketinin ilerlemeye çevrilmesi istenen yerlerde

 

VİDA GRUPLARI

ÖLÇÜ SİSTEMİNE GÖRE VİDALAR

  • Metrik Vidalar : Vida elamanı boyutlarının birimi (mm)dir. İki diş arası adım olarak ifade edilir.
  • Whitworth Vidalar : Vida elamanı boyutlarının birimi (inç) tir.Adım değeri yerine bu vidalarda 1" (25,4 mm) uzunluktaki diş sayısı esas alınır.

HELİS YÖNÜNE GÖRE VİDALAR

  • Sağ Helis Vidalar : Saat ibresi yönünde dönerek ilerleyen vidadır. Aksi söylenmedikçe tüm vidalar sağ helisli vidadır.
  • Sol  Helis Vidalar : Saat ibresinin tersi yönünde dönerek ilerleyen vidalardır.

DİŞ PROFİLİNE GÖRE VİDALAR

  • Üçgen Vidalar : Diş profili üçgen biçimindedir . Üçgen vidanın diş açısı büyük; helis adımı küçüktür. Belirtilen özellikler, üçgen vidanın sıkma görevini iyi yapmasını sağlar. Bu nedenle üçgen vidalar, bağlama vidası olarak kullanılır.
  • Trapez Vidalar (TS 61/23): Diş profili 30° açılı eş kenar trapez biçimindedir.Trapez vida; hareket vidası olarak takım tezgâhlarının ana millerinde, sonsuz vidalarda vb. yerlerde kullanılır.Bir trapez vida, hareketli bir vidadır ve yüksek sürtünme oranına karşı direnç göstermek zorundadır. Bu durum genellikle dişli vida parçasını kendinden kilitli olarak, bu nedenle de bekleme pozisyonunda ayrı olarak güvenlik altına alınmasını gerektirmemesi gibi bir avantajın olduğu anlamına gelmektedir.

Trapez vidalar birçok şekilde kullanılmaktadır, bunlar:

  • Tornada vidaya yön verir
  • Vidalı preslerde hareket vidaları ayarlanabilir vidalar ve kurşun vidalar
  • Döküm gibi alet makinelerinde besleme hareketi
  • Elleçleme cihazlarındaki hareketler
  • Kaldırma ekipmanları ve forklift araçlarında hareketi ayarlar
  • Enjeksiyonlu kalıplama makinelerinde montaj hattında kapatma hareketini aktarma

 

  • Kare Vidalar : Diş profili kare biçimindedir. Kare vida; hareket vidası olarak takım tezgâhlarının ana millerinde, preslerde vb. yerlerde kuvvet iletimi amacıyla kullanılır.Son derece yaygın kullanıma sahip olan kare başlı vida, Kanada pazarının % 85-90'ını kontrol etmektedir.. Amerikada ise , otomobil, kapı ve pencere imalatında, mobilyada ve yüksek hızlı otomatik montajın diğer birçok alanında  yoğun bir şekilde kullanılmaktadır.
  • Testere Vidalar (TS 61/30): Diş profili 30° açılı ve tek yönlü eğiktir. Testere vida; tek yönlü  aşırı kuvvetleri taşımak için hareket vidası olarak vinçlerde, krikolarda vb. yerlerde kullanılır.
  • Yuvarlak Vidalar (TS 61/32): Diş profili 30° açılı ve yuvarlaktır. Vida profilinin yuvarlaklığı (kaytanlığı); tozlu, kumlu, nemli yerlerde kullanılmasını sağlar.

AĞIZ SAYISINA GÖRE VİDALAR

  • Tek Ağızlı Vidalar : Vidaya tam alın yüzeyinden bakıldığında başlangıcı tek ağızlı olan vidadır. Genellikle bütün vidalar tek ağızlıdır. Gösterimleri M 10, W 1/2 " gibi
  • Çok  Ağızlı Vidalar : Vidaya tam alın yüzeyinden bakıldığında başlangıcı birden fazla ağza sahip olan vidalardır. Çok ağızlı yapmaktan maksat diş derinliğini arttırmadan vida adımını büyütmektir. Örneğin et kalınlığı az küçük çaplı millere çok ağızlı vida açılması tercih sebebidir. Gösterimi Kr40x8 P4 şeklindedir. Burada 40mm diş dibi çapı, 8 mm adımı, P4 Ağız  adımı  4mm,  dolayısıyla ağız sayısı = 8 / 4 = 2 ağız şeklinde yorumlanmalıdır.

“KULLANIM  AMACINA GÖRE VİDALAR

  • Bağlantı Vidaları : Genelde üçgen profilli metrik ve inç olabilir. 2 veya daha fazla parçayı birbirine bağlamak amacıyla kullanılırlar.
  • Hareket Vidaları : Hareket ve kuvvet iletmek amacıyla kullanılan KARE, TRAPEZ, TESTERE ve YUVARLAK profilli vidalardır. Çoğunlukla mengenelerde, preslerde, tornalarda, frezelerde ve takım tezgahlarının tabla hareketlerinde kullanılırlar.
  • Boru Vidaları : Sabit ve rakorlu boru bağlantılarında üçgen profilli olarak kullanılır. Boru ve bağlantı parçalarında, hidrolik sistemlerde vb.  kullanılan vidalardır. Diğer vidalarda olduğu gibi diş üstü çapıyla değil boru iç çapıyla anılırlar. Boru vidası olarak tanınan vida aslında bir whitworth üçgen vidadır. Sadece boru bağlantıları için yapılıp standartlaştırıldığı için buna boru vidası denmiştir. Boru vidasının diş kesiti aynen normal vida kesiti gibidir. Ancak boru vidaların adımı normal adım vidalarından daha küçüktür. Yani bir parmak boyda normal vidaya göre daha çok diş vardır. Boru vidalarının önemli bir özelliği de dişlerinin 1/16 oranında konik yapılmasıdır. Metrik ve inç ölçülerinde yapılırlar.Silindirik ve konik boru vidası olarak iki çeşittir. 
    • Silindirik boru vidası, boru ve bağlantı elemanlarındaki mekanik bağlantılarda, musluk supaplarında, valflerde vb. yerlerde kullanılır. Diş açısı 55°  dir.
    • Konik boru vidası, sızdırmazlığın vida dişi açılmış kısmında arandığı; genel olarak tekstil makineleri ve tapalarda vb. yerlerde kullanılan vidadır.

KULLANIM  ALANINA GÖRE VİDALAR

  • Sac Vidaları : Sac bağlantılarında kullanılan vidalardandır. Ağaç vidalarına benzerler. Uç kısımları koniktir. Delik delindikten sonra vida dişini kendileri açarlar. Piyasada sac vidası olarak anılırlar.
  • Ağaç Vidaları : Ahşap bağlantılarında kullanırlar. Profilleri üçgen olup diş boşlukları diş dolusuna göre daha fazladır. Diş açılan yüzey genellikle koniktir. Piyasada ağaç vidası olarak anılırlar.

DİŞ- ADIM ARALIĞINA GÖRE  VİDALAR

  • Normal – Standart  Vidalar : Metrik yada whitworth standart üçgen vidalardır. Kısa gösterimleri M12, W 5/8 "
  • İnce Diş Vidalar : Diş üstü çapları normal diş vidalarıyla aynı, parmaktaki diş sayısı daha fazla olan vidadır. Kısa gösterimlerde diş üstü çapı adım yada parmaktaki diş sayısı ile ifade edilir. Örneğin M12 x 1,5 W15,88 x 1/18 " gibi . İnce dişli vidalar yüksek dayanım, sızdırmazlık ve ayar gereken yerlerde kullanılırlar.