Teknik Bilgiler


YAY NEDİR - YAYLAR NASIL SINIFLANDIRILIR?

YAY NEDİR - YAYLAR NASIL SINIFLANDIRILIR?
23 - Ocak - 2019

Yaylar ; gerildiklerinde; enerji depolayan. gevşetildiğinde ise , aynı miktarda enerjiyi geri veren bir makine elemanıdır. Kullanıldıkları bağlantı noktalarında titreşimi emerek denge yaratmak, bir hareket döngüsü içinde eklendikleri noktadaki hareket enerjisini potansiyel enerjiye dönüştürerek geri itme kuvveti yaratmak ya da kullanıldıkları alanda belirli toleranslar içinde hareket döngüsü oluşturmak gibi birçok amaç için kullanılırlar.

YAYLARIN KULLANIM ALANLARI

Yaylar; kullandığımız elektronik aletlerden köprü sistemlerine  kadar hayatımızda ve endüstride birçok alanda kullanılmaktadır. Başlıca kullanım alanlarını şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Makina İmalat Endüstrisi (Tüm makine imalatları ve Otomasyon sistemleri)
  • Otomotiv ve Araç Endüstrisi (Binek araç,ağır iş makineleri, tren, gemi uçak ve diğer tüm araç grupları)
  • Mobilya Endüstrisi (üm mobilya grubu ürünler ve ekipmanları)
  • Elektronik Endüstrisi (Telefon, bilgisayar ve diğer tüm elektronik sistemler)
  • İnşaat Sektörü(Deprem ve Köprü Sistemleri)
YAYLARIN SINIFLANDIRILMASI

Yaylar malzeme yapısı, şekil, kullanım alanı gib birçok kriter baz alınarak sınıflandırılabilir.  Başlıca yay grupları şu şekilde sınıflandırılabilir. 

Dış şekillere göre;
  • Bilezik yayları
  • Disk yayları
  • Helisel - Spiral yaylar
  • Helisel silindirik yaylar
  • Sarmal konik yaylar
  • Sarmal yaylar
  • Silindirik yaylar
  • Çubuk Yayları
  • Kol yayları
  • Spiral yaylar
  • Yaprak yaylar
Malzeme bölümüne göre;
  • Dairesel kesitli yaylar
  • Dikdörtgen yaylar 
Zorlanma şekline göre

Yaylar, türlerine göre şu şekilde sınıflandırılır;

  • Burulmaya zorlanan yaylar
    • Helisel yaylar (helezon yaylar hariç) 
    • Silindirik yaylar (blok yaylar hariç)
  • Zorla yaylar çekme ve sıkıştırma
    • Bilezik yayları
    • Blok yayları 
Kuvvet uygulamasına göre
  • Form yayları
  • Sıkıştırma yayları
  • Uzatma yayları
  • Kalıp yayları
  • Bobin yayları
  • Kurulum yayları
  • Klips yayları
Malzemeye göre
  • Metalik yaylar
    • Demir bazlı yaylar 
    • Bakır bazlı yaylar
    • Nikel bazlı özel alaşımlı yaylar
  • Metal olmayan yaylar (kauçuk, mantar, çeşitli sıvılar ve hava vb.)
Yayların renk kodlaması

Yaylar ayrıca renk kodlarıyla da belirtilir. Buna göre:

  • Hafif yük yayları = Yeşil
  • Orta yük yayları = Mavi
  • Ağır yük yayları = Kırmızı
  • Ekstra ağır yük yayları = Sarı
  • Ekstra hafif yük yayları = Açık yeşil.
Yayların Standartları
  • TS2500-1 -Çelik Teller - Mekanik Yaylar İçin
  • EN 10270-1 - Bölüm 1 :Patent Tavlı, Soğuk Çekilmiş, Alaşımsız Çelik Yaylık Tel
  • TS2500-2 - Çelik Teller - Mekanik Yaylar İçin
  • EN 10270-2 - Bölüm 2 :Yağda Sertleştirilmiş ve Menevişlenmiş Çelik Yaylık Tel
  • {TS2500-3 - Çelik Teller - Mekanik Yaylar İçin
  • EN 10270-3 - Bölüm 3 :Paslanmaz Çelik Yaylık Tel
  • {TS EN 12166 - Bakır Ve Bakır Alaşımları - Telle Genel Amaçlar İçin
  • TS1798-1 - Yaylar-Teknik Mamul Dokümanı
  • 2160-1 - Bölüm 1:Basitleştirilmiş Gösteriliş
  • TS 1798-3 - Yaylar-Teknik Mamul Dokümanı
  • EN ISO 2160-3 - Bölüm 3:Terimler